Ana Sayfa » KÜLTÜR-SANAT » Bursa Bıçak Müzesi ile ilgili öneriler

Bursa Bıçak Müzesi ile ilgili öneriler

Bursa Bıçak Müzesi'ni gazeteci Kemal Cankaya ile birlikte gezerken, yanımda iki bıçakçı ustası da vardı. Yaylı Çakı’nın yaşayan en büyük ustası Ahmet Erişen ve Bıçakçı İsmail Güler müzedeki her ayrıntıyı büyük bir dikkatle incelediler. Beraber müzeyi gezerken ben de Kemal Cankaya’nın sorularına cevap veriyordum.

 
 
Bursa Bıçak Müzesi ile ilgili öneriler

Bursa Büyükşehir Belediyesi tarafından 03-10-2017 tarihinde 'Bursa Bıçak Müzesi' açıldı. Müzenin açılışında İstiklal Marşı okunduktan sonra Kılıç- Kalkan Ekibi'nin gösterisi vardı. Müzenin açılış konuşmasını Bursa Valisi İzzettin Küçük ve Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Recep Altepe yaptılar. Bu tarihi güne Bursa Bıçakçılar Derneği Başkanı Fatih Adliğ, kurum müdürleri, akademisyenler, bıçak ustaları, vatandaşlar ve basın- yayın mensupları tanıklık ettiler.

Müze binası Heykel’de bulunan Valilik Konağı’nın hemen arkasında bulunan tarihi iki eserin restore edilerek birleştirilmesi ile ortaya çıkan bir mekandı. Müze binasının tarihi eser olması da Bursa Bıçak Müzesi’ne ayrı bir güzellik katmaktadır.

Bursa Bıçak Müzesi'ni gazeteci Kemal Cankaya ile birlikte gezerken, yanımda iki bıçakçı ustası da vardı. Yaylı Çakı’nın yaşayan en büyük ustası Ahmet Erişen ve Bıçakçı İsmail Güler müzedeki her ayrıntıyı büyük bir dikkatle incelediler. Beraber müzeyi gezerken ben de Kemal Cankaya’nın sorularına cevap veriyordum.

Kemal Cankaya- Arşivimde sizin yazmış olduğunuz Bursa Bıçakçılığı Tarihi adlı eserin birinci ve ikinci baskıları mevcut. Eseriniz, konusunda Bursa’da ve Türkiye’de ilk kaynak olma özelliğini taşıyor. Bursa Bıçak Müzesi hakkında görüşlerinizi alabilir miyim?

Murat Kavaklı- Gördüğünüz gibi, her ziyaretçiyi büyüleyen bir ortam. Her ziyaretçinin hayranlıkla izlediği eserler. Üstelik bu eserlerin pek çoğu Bursa Bıçak Tasarım yarışmalarında dereceye giren eserler. Bunların yanında tarihi bıçaklar var, şu anda hayatta olmayan bıçak ustalarının fotoğrafları var, yaşayan ustaların fotoğrafları var. Müze içerisinde küçük de olsa bir dükkanda çalışır durumda taşlama makinesi ve ekipmanları var, bıçak satış reyonu var. Bunlar mütevazi iki ayrı binada sergilenmekte. Şu anda Türkiye’de bir ilk olan Bursa Bıçak Müzesi paha biçilmez eserlere sahiptir. İlerideki yıllarda daha büyük bir müze binasına ihtiyaç duyulacağı şüphesizdir. Geç kalınmış, fakat başarılmış güzel bir çalışmadır. Emeği geçen herkese teşekkür borçluyuz.

Kemal Cankaya- Müze ile ilgili eleştirileriniz veya önerileriniz var mıdır?

Murat Kavaklı- Eleştirmek en kolay iştir, bunu herkes yapabilir. Ortada eleştiri varsa yapılan bir iş var demektir. Böyle güzel bir eserin ortaya çıkmasını eleştirmek büyük bir haksızlık ve verilen bunca emeğe ancak saygısızlıktır. Bazı yapıcı önerilerimiz olacaktır. Bu önerilerin bir kısmı bıçakçı ustalarına ait olup bir kısmı da şahsi düşüncelerimdir. Bunların değerlendirilmesi, uygun görülenlerin dikkate alınması ilgili ve yetkililere kalmış bir şeydir. Bazılarını şöyle sıralayabilirim:

  1. Avluda panolar içerisinde sergilenen eserlerin pek çoğu (Kılıçlar, hançerler vs. paslanmaz çelikten yapılmaz.) paslanır çeliktendir. Bursa’nın rutubetli havası zamanla bu eserlerde paslanmaya yol açacağı için cam muhafazalar hava almayacak şekilde tanzim edilmelidir.

  2. Ziyaretçilerin hayalinde unutulmaz izler kalması için eseri meydana getiren ustaların birer vesikalık fotoğraflarının konulması çok iyi olacaktır.

  3. Mekan yeterli ise; daha önceki yıllarda dereceye giren eserler, ustalarının isim ve fotoğrafları ile yıllara göre sergilenmelidir.

  4. Avludaki üç küçük dükkan birleştirilerek tek dükkan haline getirilse daha iyi olabilir. Bu dükkanlarda satışa sunulan hediyelik bıçaklar sıradan bıçaklar olmamalıdır. Müze ziyaretçilerine satışa sunulacak bıçaklar özel yapım olmalı, fiyatı da ona göre belirlenmelidir. Çünkü sıradan Bursa bıçağını ziyaretçi zaten herhangi bir dükkandan alıyor.

Ayrıca; ziyaretçilerin aldıkları bıçaklara isim yazılması konusu da düşünülerek küçük bir yazı yazma aparatı da bulundurulmalıdır.

Bıçakçıların çalışma yapmaları için ayrılan dükkanda çalışır durumda bir taşlama makinası konulması isabetli olmuştur. Bunun yanında çalışır durumda bir körük, ocak, örs, mengene ve kıskaçlar olması bıçakçıların arzusudur. Neden? Gelen misafirlerle bıçakçı ustası çeliği kızdırıp birlikte demir dövmeliler. Karesi Belediyesi bu uygulamayı yaptı ve seyirciler coştular, unutulmaz anlar yaşandı. (Karesi Belediyesi tarafından davet edilen Bursa’lı kılıç ustası Turgut Aydemir; oraya örsü, çekici ve körüğü ile gitmiş ve ziyaretçilerle karşılıklı demir dövmüştü.)

  1. İkinci binanın üst katındaki Bursa bıçakçılarının vesikalık tarihi fotoğrafları çok noksandır. Bunların tamamı konulmadığı için birçok bıçak ustası kırılmaktadır. (Bu dokümanlar benim Bursa Bıçakçılığı Tarihi adlı eserimden alınmıştır, fakat kaynak gösterilmemiştir. Bir kısmı konulup bir kısmı eksik bırakılacağına tamamının konulması daha adaletli olacaktır.)

  2. İkinci binada sergilenen eserlerin ve bunları yapan ustaların isimlerinin yerde olması bazı bıçakçı ustaları tarafından hoş karşılanmamıştır. („Bursa Bıçakları ve ustaları neden ayak altına konuldu?“ diyenler olmuştur.) İmkan olsaydı da vitrinlerde sergilense idi daha iyi olabilirdi.

  3. Müzedeki tarihi fotoğraflardaki bıçakçı ustalarının kimlikleri meçhuldür. Bunların kimler olduklarını bilen bıçakçılar yardımıyla isimlerinin fotoğraflar altına yazılması tarihi bir görev olacaktır.



BURSA BIÇAKLARI TASARIM YARIŞMALARI

Kemal Cankaya- Bursa Bıçakları Tasarım Yarışmaları konusunda görüşlerinizi alabilir miyiz?

Murat Kavaklı- İlk defa 2011 yılında başlatılan bu güzel çalışma son derece faydalı olmuştur. Türkiye’nin her yerinden yarışmaya katılan bıçakçılar birbirlerini tanıma fırsatı bulmuşlar ve birbirinden güzel eserler ortaya koymuşlardır. Bütün bunların yanında yapılan hatalar da vardır. Daha mükemmel sonuçlar alınabilmesi amacıyla düşüncelerimi arzedeceğim.

Yarışma kategorilerinin hatalı tanzimi bıçakçılara hem bazı zorluklar yüklemiş, hem de daha güzel eserlerin meydana gelmesine engel teşkil etmiştir.

Kemal Cankaya- Bu konuda sizin çözüm öneriniz nedir?

Murat Kavaklı- Kategoriler şu şekilde olsa daha mükemmel sonuçlar alınacaktır:

  1. Kılıç-Yatağan-Pala kategorisi.

  2. Hançer-Kama-Av Bıçağı- Bel Bıçağı- Saldırma kategorisi.

  3. Savaş Baltası-Satır-Tahra-Kasap Bıçağı kategorisi.

  4. Çakı kategorisi. (Yaylı, kilitli, Çoban)

  5. (Böcek, bıçkı olarak da adlandırılan, açılıp kapanan olmak şartıyla.) Cep Testeresi-Budama testeresi.

  6. Serbest kategori.

Yukarıdaki kategorilerde yarışmaya giren eserlerden mesela; pala birinciliğe layık görülmüş, kılıç ikinci seçilmiş, yatağan da üçüncülüğe layık görülmüş olabilir.

İkinci kategoride mesela; saldırma birinci, kama ikinci, av bıçağı da üçüncü olarak tespit edilmiş olabilir.

Yarışmalarda dikkat edilecek en önemli iki husus olmalıdır. Tarih boyunca Bursa’da yapılan bıçak türleri ve bıçakçı ustasının eliyle yapabileceği bıçaklar istenmelidir.

  1. Mesela; Yarışmalarda pastırma bıçağının ne işi vardır? Estetik yok, denge yok, kaba ve kullanışsız bir bıçaktır. Sonradan uydurulmuş bir bıçaktır. Trihimizde yeri yoktur. Pastırma; keskin olan her çeşit bıçakla kesilebilmektedir.

  2. Börek bıçağının tasarım yarışmasında ne işi vardır? Elde börek bıçağı yapan bir bıçakçı ustası var mıdır? Elbette hiç olmadı. Bıçakçılık tarihimizle alakası yoktur.

  3. 2017yılının yarışma broşüründe marangozun el testeresinin ne işi vardır? Bu testereyi yapan bir tane bıçakçı duyup işiten var mıdır? Elbette yoktur.

c-Karabela Kılıcı diye bir kılıç yapılması istenmiştir. Bu kılıcı duyan, gören var mıdır? Memluk kılıcı istenmiştir. Tarihimiz çok köklü ve büyüktür. İsteyen Hun kılıcı yapar, Göktürk kılıcı yapar, isteyen Selçuklu kılıcı yapar. Yarışmacıları serbest bırakmalıdır ki; onlar en güzel kılıçları yapsınlar.

d-Son yıllarda onlarca bıçak türü icat edildi. Döner bıçağına ne gerek vardır? Kılıç varken onun esamesi mi olur? Bursa’da tarih boyunca yapılan bıçak türleri yarışma konusu olmalıdır.

Bu konuya dikkat edilmezse ne olur? Öyleyse oto lastikçileri için yapılan Lastikçi Bıçağı da yarışmaya girsin, Kestane Bıçağı da girsin, Balıkçı Bıçağı da girsin, Kahvaltı bıçağı da olsun, Domates Bıçağı da yapılsın, Tekstilci Bıçağı da yapılsın..Ciltçilere yapılan Deri Kazıma Bıçağı da yarışmaya girsin. Bunun sonu gelmez.

e- Çakı setinde şöyle bir sıralama var: “Kilitli çakılar, Yaylı çakılar, Cep çakıları.“ Çakı denilince cepte taşınan anlaşılır. Çakıların her çeşidi cep çakısıdır. Sepette, heybede taşınan çakı mı var ki 2017 tasarım yarışmasında bu ibare yer aldı?

Asıl tuhaf olan da şudur ki; çakı ustalarından üç ayrı çeşit çakı istenmesi şart koşuluyordu. Yaylı çakı yapan kilitli ve boynuz çakı yapmaya zorlanıyor. Yaylı çakı ustası kilitli çakıyı yapamaz, çünkü branşı değil. Kilitli çakı yapan boynuz çakı yapamaz, branşı değil. Her ustanın branşının ayrı olduğu göz ardı ediliyor. Bu neye benzer? Marangozdan mobilya ve koltuk takımı yapmasını istemeye benzer. Belki mecburen yapar ama ne kadar yapar?

f- Kategorilerde hep „SET“ ten bahsediliyor. Tarihi bıçakçılığımızda set yoktur. Set halindeki bıçaklarda da kalite olmaz. Yarışmazı tek eserle yarışmaya katılabilmelidir. Ancak kendisi isterse daha fazla eserle katılmalıdır. Tek eserle yarışmaya katılan bir yarışmacı belki de altın işleme yapacak? Siz ona 3 veya dört bıçak şartı koştuğunuzda bunu yapamaz! Tek esere harcanan titiz emek üç-dört esere aynı ölçüde yöneltilemez.

g- Serbest kategoride ise bir yarışmacı istediği modelde eserle yarışmaya katılmalıdır. İsterse pasta bıçağı ile, isterse döner bıçağı ile, isterse börek bıçağı ile, isterse kebap şişi ile, isterse kendi icat ettiği bir tür bıçak ile.

Yarışmacılardan mutlaka Bursa simgelerini her eserde kullanmasını istemek de çok yersizdir. Bazı eserlerde Bursa simgeleri zaten kullanılacaktır. Her eserde bu simgelerin kullanılmasının mecburi tutulması sonucunda ortaya çok komik ve basit eserler de çıkmıştır.

h- Yabancı ülkelerin modellerinin aynısı olan taklit eserlere itibar edilmemeli, asla dereceye sokulmamalıdır.

i- Serbest kategoride bıçakçı ustası Türkiye’nin diğer bölgelerine ait bıçak türlerinden eserler yapabilmelidir. Hatta Türk dünyasına ait bir bıçak türü ile derece alabilmelidir. Mesela Özbek Bıçağı yapabilir. Neden? Bursa bıçakçıları Bursa’da istek üzerine Kafkas Kamaları, Karadeniz Bel Bıçakları, Memluk Kılıçları gibi bıçak türlerini imal etmişlerdir. 1. Dünya Savaşında, İstiklal Savaşı’nda Türk ordusunun kasaturalarını da yapmışlardır.

Benim söyleyeceklerim bu kadardır. Bunları söylerken bugüne kadar yapılan tasarım yarışmalarının son derece faydalı olduğunu ve de hem Bursa, hem de Türk bıçakçılığında yeni bir çığır açtığını bir kere daha hatırlatıyorum. Daha mükemmel eserlerin ortaya çıkması ve keşfedilmemiş bıçak ustalarının tanınmasını arzu ediyorum. Bu sebeple düşüncelerimi iyi niyetimin bir göstergesi olarak açıkça ortaya koyarken bıçak tasarım organizasyonunda emeği geçen herkese ve yarışmalara katılan bıçakçı arkadaşlarıma saygılarımı sunuyorum.

Kemal Cankaya- Bursa bıçakçılığının daha ileri seviyelere gelmesi için son olarak bir tavsiyeniz var mı?

Murat Kavaklı- Evet var. Öncelikli olarak Türkiye Cumhuriyeti, kuruluşunun 94. yılında bile paslanmaz bıçak çeliğini üretemiyor. Paslanmaz bıçak çeliğini üretmek zorundayız. İkinci olarak da 6136 sayılı kanunda değişiklik yapılmalıdır. Bıçaklarda yiv ve oluk serbest olmalıdır fakat oluklu ve yivli bıçaklara seri numarası verilmeli ve emniyet tarafından kayıt altına alınarak ruhsatlı hale getirilmelidir. İşte bu iki mesele halledilmeden ne Bursa bıçakçılığı, ne de Türkiye bıçakçılığının önü açılamaz.

Bu konuda on yıldan fazla söyleyip, yazdımsa da sesimi duyuramadım. Şu anda kimisi hayatta olmayan, bir kısmı yaşayan büyük ustalarla görüştüm. Bazıları ile röpörtajlar yaptım ve yayınladım. Onların çok çarpıcı, doğru tespitlerini ve tavsiyelerini dile getirdim. Fakat maalesef yetkililerden bu konuda olumlu bir adım atıldığını gören olmadı. Bursa milletvekilleri tarafından konunun Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne taşınması ümidindeyiz.




İlgili Haberler
left
right
 
 
20 Mart 2018 Salı 21:22
 
 
(0 Yorum Yapıldı)Yorumlar
<p>Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.</p>
 
Bu Kategorideki Diğer Haberler
 
 
 
Röportajlar
Geri İleri
 
 
Yazarlar
Yazarlar RSS Beslemesi
 
 
Anket
Bursa'nın marka değeri sizce hangisi?
Uludağ
Yeşil Türbe
Ulu Cami
Muradiye Külliyesi
Cumalıkızık
Kaplıcalar
Emir Sultan
Karagöz ile Hacivat
Kapalıçarşı ve Hanlar
Bursaspor
 
 
 
 
 
 
Arşiv
 
 
Kurumsal

İçerik

Haberler

Yerel Yönetim

Teknoloji

Yukarı Çık