Ana Sayfa » KÜLTÜR-SANAT » Tarihe tanıklık eden Bursa çınarları

Tarihe tanıklık eden Bursa çınarları

Türk tarihi ve kültüründe çınar ağacının önemli bir yeri var. Devleti, gücü ve yükselmeyi temsil eder. Osmanlı’nın kuruluşunda en önemli simgelerden olan çınar ağaçları, asırlardır Bursa’nın sembolleri arasında yer alır.

 
 
Tarihe tanıklık eden Bursa çınarları

Derleyen: Hüseyin GENÇ

Osman Gazi henüz daha ‘bey’ olmadan önce bir gün çevresinde doğru, dürüst ve haram yemeyen bir kişi olarak tanınan Şeyh Edebali’nin evine konuk olur.

Gece yattığı odanın duvarında asılı duran ‘Kur’an-ı Kerim’i alarak okumaya başlar ve çok geçmeden derin bir uykuya dalar.

Düşünde Şeyh Ede Balı’nın göğsünden çıkan ayın, kendi böğrüne girdiğini, sonra da göbeğinden bütün gökyüzünü ve denizleri kaplayan ulu bir çınar ağacı belirdiğini, bunun bütün yüksek dağlar ile denizlere gölge saldığını, insanların bu büyük çınar ağacının gölgesinden çok yararlandıklarını ve de çok mutlu olduklarını görür. İstanbul kenti de değerli bir yüzük olarak parmağına geçer.

Bu rüyasını Şeyh Edebali’ye açar.

O da; “Müjdeler olsun ey Osman. Hak Teâlâ sana ve senin evlâtlarına saltanat verdi. Ülkeni, ulusunu yücelteceksin ve İstanbul da senin olacak” der. Bu rüya üzerine kızını da eş olarak Osman Gazi’ye verir.

Osman Gazi döneminde Uludağ’a gelip yerleşen, geyiklerle konuştuğu söylenen ve Bursa’nın fethi için gayret gösteren Geyikli Baba adındaki derviş, Sultan Orhan Gazi’nin daveti üzerine, koca bir çınar ağacını kökünden söker ve omzuna yüklediği gibi Uludağ’ın eteklerinden aşağıya inerek Orhan Gazi’nin ikamet ettiği yere gelir. Sultan’ın huzuruna çıkmadan önce yanında getirdiği çınar ağacını bahçeye diker. Bu esnada yanına gelen Sultan Orhan Gazi’ye diktiği çınar ağacını göstererek; “Bu ağacı uğur olsun diye diktik…Bu ağaç burada durdukça, dervişlerin duası sana ve soyuna makbuldür” der ve dua eder.

Geyikli Baba’nın Bursa’nın fethi sonrası uğur olsun diye diktiği ağacın, bugün Hisar içinde, Kavaklı Caddesi’ndeki, Kavaklı Çınarı olarak bilinen anıt/ağaç olduğu rivayet edilmektedir.

İnkaya Çınarı

Çekirge´de Uludağ yolu üzerindeki İnkaya köyünde, aynı adla bilinen tarihi çınar ağacı, muhteşem görünümü ile dünyaca ün yaptı. Adını, Osmanlı Devleti’nin ilk köylerinden biri olan İnkaya Köyü’nden alan çınar ağacı 13 ana kola sahip. Boyu 35 metre. Dallarının kalınlığı 3-4 metreyi bulan çınar, en son ölçümdeki 9,90 metrelik çevresiyle Türkiye’nin en yaşlı ağaçlarından biri.

Koğuk Çınar…

Söylenceye göre; Yıldırım, orduya asker veren anaları mükâfatlandırır. Bunun üzerine çocuğu olmayan bir kadın da; “Benim oğlum yok ama, ben de bir çınar fidanı diktim. Ben de ödül isterim. Adamlarını gönder de görsünler fidanımı” der. Bu sözler Yıldırım’ın hoşuna gider ve; “Ağaç dikmek de bir oğul yetiştirmek kadar kutsaldır” diyerek kadını hediyelere boğar. İşte burada bahsi geçen; Yıldırım Bayezit zamanından bir kadın tarafından dikilen o tarihi Koğuk Çınar’dır.

Dua Çınar ise aynı adla anılan semtteydi. Osmanlı ordusu sefere giderken en son burada dua edilerek uğurlanırdı. Adı da buradan geliyor. Yol geçmesi nedeniyle kuruyup yok olmuş. Geriye sadece adı kalmış. Eskiden o çınarın bulunduğu yerin hemen üst tarafında (güney), şimdiki Tapu Kadastro Bölge Müdürlüğü’nün önünden geçen Ankara yolunun kenarında da Dua Çınar kadar olmasa da yaşlıca bir çınar ağacı bulunmakta.

Ürünlü köyünün meydanında koca bir çınar ağacı var. Köylüler; yakın yıllarda bilirkişiler tarafından yapılan yaş tespitinde, bunun 930-950 yıllık olduğunu söylüyorlar. Bizans devrinden kaldığı sanılıyor.

Gölyazı’daki çınarın gövdesinden su sızdığı için ‘Ağlayan Çınar’ diye adlandırılıyor.

Mudanya ile Tirilye meydanlarında ve caddelerinde Rumlar döneminden kalma pek çok tarihi çınar mevcut.

İnegöl merkezinde ve Cerrah köyünde de yaşları 500 – 600 yıl kadar olan çınarlar, görenleri hayran bırakır. Özellikle Cerrah’takiler çok daha yaşlı.

Bursa’nın yeşil imajını korumak amacıyla projeler geliştiren Büyükşehir Belediyesi’nin “Ağaç Koruma Politikası” çerçevesinde tarihe tanıklık eden onlarca anıt/ağaç koruma altına alındı.

Yapılan envanter çalışmasına göre, Bursa’da “doğu çınarı”ndan “saplı meşe”ye, “gümüşi ıhlamur”dan “çiçekli manolya”ya kadar 11 farklı türde, yaşları 100 ile 650 arasında değişen yaklaşık 833 anıt ağaç adayı bulunduğu tespit edilmiş olup, bu asırlık ağaçlardan 250 kadarı tescil edildi.

Şu ana kadar tespit edilen en yaşlı ağaç, Hürriyet Mahallesi’ndeki Nostalji Bahçesi’nde bulunan 610 yaşındaki çınar ağacıdır. Günümüze ulaşamayan Bursa’nın kuzeyindeki Oyukçınar Mahallesi’ne adını veren çınar ağacı 18,2 metre gövde genişliği ile Türkiye’nin en büyük ağaçlarından biriydi.

Halkalı ve Dudaklı Çınarı ile her yıl içinde leyleklerin yuva yaptığı Kiremitçi Çınarı’nın, Orhan Camii avlusundaki ağacın Osmanlı ile yaşıt Bursa çınarları olduğu söylenmekte.

Bursa’nın kayda değer diğer anıt ağaçları arasında;

Koğukçınar (Ulufeliçınar), Eskicibaba Çınarı, Dua Çınarı, Pirinç Hanı Çınarı, Altıparmak Çınarı, Kültürpark’taki Yaycılar Pınarı Çınarı, Müşkire Çınarı, İznik’teki Havuzbaşı, Beypınarı, Hespekli, Kaymak Köşkü, Lefke Kapısı, Sanayi ve Davud-u Kayseri çınar ağaçları bulunuyor.

Bursa Büyükşehir Belediyesi tarafından hayata geçirilen bir proje kapsamında; İnkaya, Ağlayan, Eskicibaba, Geyiklibaba, Kavaklı, Altıparmak, Yağcılar ve Nostalji çınarlarının tohumları alındı.

 


İlgili Haberler
left
right
 
12 Kasım 2016 Cumartesi 21:50
 
 
(0 Yorum Yapıldı)Yorumlar
<p>Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.</p>
 
Bu Kategorideki Diğer Haberler
 
 
 
Röportajlar
Geri İleri
 
 
Yazarlar
Yazarlar RSS Beslemesi
 
 
Anket
Bursa'nın marka değeri sizce hangisi?
Uludağ
Yeşil Türbe
Ulu Cami
Muradiye Külliyesi
Cumalıkızık
Kaplıcalar
Emir Sultan
Karagöz ile Hacivat
Kapalıçarşı ve Hanlar
Bursaspor
 
 
 
 
 
Arşiv
 
 
Kurumsal

İçerik

Haberler

Yerel Yönetim

Teknoloji

Yukarı Çık